Direct contact? Bel: 06 - 835 33 906

Home > Methodes & modellen > Wat is Stress-inoculatie?

Wat is stress-inoculatie?

Ongewenste automatische reacties

Stress-inoculatie is ontwikkeld door Donald Meichenbaum om om te kunnen gaan met ongewenste en onnodige angstreacties. Ieder mens wordt beïnvloed door het gedrag van anderen. Voor de zogenaamde actie-reactie-patronen is niemand immuun. Dat betekent dat vrolijkheid aanstekelijk werkt, maar ook agressie, boosheid en spanning doen iets met ons. Te weten:

  1. verhoogde fysiologische opwinding (snellere hartslag en ademhaling, transpireren, spierspanning, rillingen, de ‘brok in de keel’, etc) en
  2. (onbewuste) gedachten die de situatie als bedreigend interpreteren. Als reactie op het gedrag van de ander, als reactie op de eigen fysieke reacties, en soms ook als reactie op soortgelijke ervaringen uit het verleden.

De combinatie van beide punten geeft een automatische-piloot-reactie. Doordat de spanning oploopt wordt het oudste deel van ons brein, het zogenaamde reptielen-brein, geactiveerd en dat betekent dat we in de fight-flight-modus gaan. Je handelt op een bepaalde manier en ziet geen andere mogelijke handelswijze meer. We noemen dit ook wel tunnelvisie. Een deel van de interactie wordt niet meer bewust waargenomen en daar wordt dus ook niet op gereageerd. Zo kan het gebeuren dat een ander met zijn/haar agressie ver over grenzen kan gaan zonder gepaste reactie. In de tunnelvisie-situatie wordt dit nauwelijks opgemerkt.
Om terug in je kracht te komen en regie te kunnen nemen over het eigen gedrag en dat van de ander zal de fight-flight-modus doorbroken moeten worden.
De techniek om dat te doen noemen we stress-inoculatie. Het is een combinatie van ontspannen, de ademhaling reguleren en gedachten sturen.

Lastige gesprekken

Als we kijken naar een lastig gesprek zijn fysieke spanning en stressgedachten mede-bepalend voor het verloop. Het is de toon die de muziek maakt. Invloed op een gesprek begint met zelfregulatie. Oefening in stress-inoculatie houdt onder meer in dat je leert je te ontspannen; dat je de stress vermindert door diep te ademen en je spieren te ontspannen. En om de niet-constructieve gedachten die in een stress-situatie opkomen, om te buigen. Dit zorgt er voor dat je professioneel kunt handelen.

Agressietraining

Het stress-inoculatieprincipe van Meichenbaum is een uitstekende basis voor een agressietraining. Uitgangspunt hierbij is dat het leerdoel in een agressietraining verder gaat dan ‘weten wat je moet doen in een lastige situatie’. Agressie en geweld hebben vaak een zodanige impact op mensen dat ze van schrik, paniek, angst of boosheid vaak niet de juiste dingen weten te zeggen of doen. Onder andere door middel van ademhaling- en spierspanning-oefeningen en het ‘sturen van gedachten’ leren de cursisten hun eigen fysieke en emotionele reacties te reguleren. (stress-inoculatie) Vervolgens kunnen tips en aanbevelingen in de praktijk gebracht worden.

Relatie spanning & prestatie

Er is een directe relatie tussen de hoeveelheid spanning die een mens ervaart en de prestatie die kan worden geleverd. Hoe meer iemand in staat is zijn eigen spanningsniveau te reguleren, hoe beter de prestatie. In onderstaande afbeelding wordt dit schematisch weergegeven.