Interactiepatronen herkennen
Veel van deze patronen ontstaan op het betrekkingsniveau: de manier waarop mensen zich tot elkaar verhouden. De Roos van Leary helpt om deze interactiepatronen inzichtelijk te maken.
Daarbij staan twee vragen centraal:
- BOVEN of ONDER? Wie neemt de leiding, is proactief en neemt initiatief? En wie volgt, is afwachtend of reageert?
- SAMEN of TEGEN? Werken mensen met elkaar samen en zoeken ze verbinding, of werken ze elkaar tegen?
- De Roos van Leary kent twee belangrijke uitgangspunten:
- BOVEN-gedrag roept vaak ONDER-gedrag op, en ONDER-gedrag roept vaak BOVEN-gedrag op.
- TEGEN-gedrag roept vaak TEGEN-gedrag op, en SAMEN-gedrag roept vaak SAMEN-gedrag op.
Gedragsposities:
In de Roos onderscheiden we acht gedragsposities, met elk een eigen manier van reageren en communiceren. Geen van deze gedragingen is op zichzelf positief of negatief. De effectiviteit van gedrag hangt af van de situatie, het doel en de reactie die je ermee oproept.
Er zijn bovendien uitzonderingen op de genoemde patronen. De verhouding BOVEN-ONDER kan bijvoorbeeld ook worden bepaald door een formele of hiërarchische positie. Daarnaast passen mensen hun gedrag aan de situatie aan. Iemand kan in de ene situatie vooral TEGEN-gedrag vertonen en in een andere situatie juist meer aan de SAMEN-kant zitten.
Wat heb je aan de Roos van Leary?
Gedrag roept gedrag op. Dat herkennen we allemaal. De Roos van Leary helpt om de patronen achter deze actie-reacties beter te begrijpen. Het model maakt zichtbaar wat er gebeurt wanneer je gedrag vertoont waar je achteraf niet tevreden over bent. Waarom ga je bijvoorbeeld steeds opnieuw de strijd aan? Of waarom trek je je juist terug wanneer de spanning oploopt?
Door inzicht te krijgen in je eigen gedragspatronen en valkuilen, ontstaat ruimte om bewuster te reageren. Je hoeft niet automatisch in hetzelfde patroon mee te gaan, maar kunt bewust een andere positie kiezen. Zo helpt de Roos van Leary je om meer keuzevrijheid te ervaren en je gedrag doelgericht en effectief in te zetten.
De Amerikaanse gedragswetenschapper Timothy Leary onderzocht hoe gedrag van mensen elkaar beïnvloedt. Mensen reageren niet willekeurig op elkaar; in communicatie zijn herkenbare patronen te zien. Het gedrag van de één kan bepaald gedrag bij de ander uitlokken of versterken. Door deze actie-reactiepatronen te herkennen, krijg je meer inzicht in het verloop van interacties. Je kunt vervolgens bewuster kiezen hoe je zelf reageert en daarmee ongewenste patronen doorbreken.